APOKALIPSA

Spektakl inspirowany jest zapisem ostatniego wywiadu Piera Paolo Pasoliniego i twórczością dziennikarki Oriany Fallaci. Pasolini i Fallaci poznali się w Nowym Jorku w połowie lat 60. Reżyser był wtedy znany jako autor „Mammy Romy” i „Ewangelii według świętego Mateusza”. W Europie uważano go za kontrowersyjnego piewcę neorealizmu, ale wciąż daleko mu było do tytułu wielkiego obrazoburcy. W tym czasie Fallaci zajmowała się wywiadami z hollywoodzkimi gwiazdami, opublikowała także powieść o sercowo-zawodowych potyczkach młodej dziennikarki „Penelopa na wojnie”. Dopiero w 1967 r. jako korespondentka „L’Europeo” jedzie do Wietnamu i zmienia się w Penelopę na prawdziwej wojnie. Zwolennicy jej przepełnionego patosem „J’accuse” („Oskarżam”) nazwą ją Kasandrą. Trzecią autentyczną postacią inspirującą Michała Borczucha jest Kevin Carter, fotograf, autor zdjęcia z Sudanu, na którym obok wygłodzonej dziewczynki stoi tłusty sęp. Ta praca przyniosła mu nagrodę Pulitzera, ale też doprowadziła do załamania psychicznego i samobójczej śmierci.

Pier Paolo Pasolini udziela ostatniego wywiadu i w kilka godzin później ginie. Jego zmasakrowane ciało z plaży w Ostii staje się ponurym prognostykiem dla Europy. Następnego dnia Oriana Fallaci pisze do niego list, ujawniając sekrety ich ambiwalentnej przyjaźni. U bram Włoch stoi obcy, by dołączyć do proletariackich mas…

Fundamenty przedstawienia tkwią w dwóch radykalnie wyrazistych, a jednocześnie przeciwstawnych dyskursach traktujących o cywilizacji Zachodu i jej fantazmatycznym Innym – uosobionym w postaci wyznawcy Islamu, terrorysty, nielegalnego imigranta. Trawieni przez obsesje, lęki, pożądania i melancholię, wybitni i jednocześnie małostkowi tworzą diagnozę kultury i społeczeństwa, w którym żyją. I umierają.

Warstwa faktograficzna stanowi tu jednak jedynie pożywkę dla uwspółcześnionych, upiornych postaci, nabierając tym samym ciężaru samospełniającej się przepowiedni. Całą trójkę oglądamy w schyłkowych momentach życia. Włoska ikona politycznego dziennikarstwa to Fallaci z 2005 roku: chora na raka, odrzucona przez wielbicieli po publikacji „Wściekłości i dumy”, ale wciąż mocno wczepiająca się pazurami w życie. Umierające z wolna zwierzę polityczne – ostatnie takie zwierzę polityczne w Europie. Postaci uchwycone zostały w katastroficznej kondycji. Pasolini upatruje katastrofy w anarchizmie władzy i w unifikacji życia społecznego, Fallaci – w obcym. Pomiędzy nimi jest Carter: medium dla problemu eksploatowania współczucia w mediach i pozornej niewinności spojrzenia na cierpienie.